T LEFT

Leita

T RIGHT
Metylkyksilvur í grindahvali
27. januar 2012
Maria Dam, Dr.Sc, kemi, deildarleiðari á Umhvørvisstovuni, hevur á heimasíðuni hjá us.fo kunngjørt sína kanning av dálking í grindahvali.
 Metylkyksilvur Ý grindahvali

Meginparturin av tÝ samla­a kyksilvurinum Ý grindahvalatv°sti er lÝvrunni­ kyksilvur. Tˇ er parturin ikki st°­ugur, men kann variera Ýmillum uml. 50% og 100%. Ý seinastu kanningunum hevur at kalla alt kyksilvuri­ Ý grindahvalatv°sti veri­ lÝvrunni­ kyksilvur.


Nˇgv hava hoyrt um kyksilvur Ý grindahvali, men fŠrri vita kanska, at kyksilvur ikki altÝ­ er eins, men kemur fyri Ý fleiri tilbrigdum, sum tˇ stutt kunnu bˇlkast sum antin lÝvrunni­ ella ˇlÝvrunni­, har lÝvrunni­ kyksilvur er meira ska­iligt fyri menniskju. Vanligt er at rokna mestsum alt kyksilvur Ý fiski fyri lÝvrunni­ kyksilvur, men Ý nßtt˙runi annars er ˇlÝvrunni­ kyksilvur ofta vanligari. Kanningar hava vÝst, at ˇlÝvrunni­ kyksilvur kann umskapast til lÝvrunni­ kyksilvur bŠ­i umvegis bakteriur og umvegis kemiskar tilgongdir, og hinvegin kann lÝvrunni­ kyksilvur broytast til ˇlÝvrunni­ kyksilvur t.d. Ý livrini ß hvali. Tß talan er um kyksilvur Ý mati, er ta­ serliga ta­ lÝvrunna slagi­, serliga metylkyksilvur, sum vit eru ßhuga­ Ý, og sum er st°­i undir markvir­unum, sum eru ßsett fyri fisk. Men vanliga ver­ur bert samla­ kyksilvur kanna­, sum er samla­a n°gdin av lÝvrunnum og ˇlÝvrunnum kyksilvuri. Metylkyksilvuri­ eins og samla­a kyksilvuri­ Ý grindatv°sti, stavar frß tÝ, sum hvalurin hevur eti­, og ta­ er millum anna­ h°gguslokkur, men eisini fiskur sum t.d. gullaksur og svartkjaftur.

Fyrstu fer­ metylkyksilvur var­ kanna­ Ý grindatv°sti var Ý sřnum frß 1977 og 1978. A­ru fer­ var Ý 2009. Av tÝ, at ˙rslitini frß 2009 viku nˇgv frß tÝ, sum var­ funni­ Ý 1977 og 1978, var­ gj°rt av at gera fleiri kanningar. TÝskil blivu n°kur sřnir av grindini, sum leg­i beinini Ý Vestmanna 24. juni 2010, send til kanningar ß somu kanningarstovu sum sřnini frß 2009.

Innihaldi­ av metylkyksilvuri eins og samla­ kyksilvur Ý grindatv°sti er vÝst Ý talvu 1.
Talva 1. Metylkyksilvur og samla­ kyksilvur Ý grindahvali.
┴r
1977
1978
2009
2009
2010
Grindavßg
Hvalba
Hvannasund
Hvannasund
HvalvÝk
Vestmanna
Dagfesting grindadrßp
jun-77
mar-78
jan-09
mai-09
jun-10
Tal av hvalum kanna­ir
10
18
15
15
15
Mi­al samla­ kyksilvur, mg/kg tv°st (standard frßvÝk)
3,3 (1,7)
1,5 (0,7)
1,4 (0,8)
0,9 (0,6)
2,2 (0,8)
Mi­al metylkyksilvur, mg/kg tv°st (standard frßvÝk)
1,6 (0,4)
0,8 (0,4)
1,4 (0,7)
1,2 (0,6)
2,0 (0,7)
Mi­al lutfall ml. Metylkyksilvur og samla­ kyksilvur, %
48
52
101
104
98
Keldur: 1977 og 1978 ˙rslit eru ˙r Juelshamn et al. 1987. 2009 og 2010 ˙rslitini eru frß Umhv°rvisstovuni;

Lutfalli­ millum metylkyksilvur og samla­ kyksilvur Ý sřnunum frß 2009 er rokna­ til at vera meir enn 100%. Ta­ kann sjßlvandi ikki vera rŠtt, t.v.s. at hetta er ein ßbending um, at her er ein ßvÝs mßtiˇvissa. Men munurin millum kanningar˙rlitini frß 1977 og 1978 °­rumegin og 2009 og 2010 hinumegin sum fortelur okkum, at ßvÝkavÝst helvtin ella alt kyksilvuri kemur fyri sum metylkyksilvur, er ov stˇrur til, at ta­ kann greinast sum kanningarˇvissur. TÝ sta­festa vit, at Ý seinastu kanningunum hevur at kalla alt kyksilvuri­ Ý grindahvalatv°sti veri­ lÝvrunni­ kyksilvur. SostŠtt vÝsa ˙rslitini, at tann parturin av samla­a kyksilvurinum, sum er metylkyksilvur Ý grindahvalatv°sti, ikki er st°­ugur, men kann vera Ýmillum uml. 50% og 100%.

Meira kann lesast um kanningarnar her

Vilt t˙ vita meira um kanningina, kanst t˙ seta teg Ý samband vi­ Mariu Dam, tlf. 232470, MariaD@us.fo



Sniðgivið og forritað hevur KREA
Mjólkavirkið Búnaðarmanna
KREA