T LEFT

Leita

T RIGHT

Seyšasjśkur

Hetta er ein roynd at vķsa į sjśkrueyškenni hjį seyši, soleišis at seyšahaldari lęttari kann meta um stųšuna hjį seyši. Vert er at leggja til merkis, at hetta skal uppfatast sum heimarįš, og er ikki nųkur fullfķggjaš grein.

Męlt veršur til at kunna seg viš seyšarįšgeva ella djóralękna, fyri at fįa meira nįgreiniliga kunning.

Eisini hevši veriš įhugavert at fingiš sendandi tilfar frį fólki, sum eg so kundi tikiš viš.
 

Lambadeyši
Lambadeyši er ofta orsakaš av vįnaligum fųšsluvišurskiftum, og tį iš hitavišurskiftini hjį seyšinum eru ov hųg. Eisini hava vįnalig hųlisvišurskifti og trongleiki įvirkan į lambadeyši, grundaš į alt ov nógva troškan og trżst. Stórt óró orsakaš av spęlisjśkum ungseyšķ kann eisini įvirka.
Vanliga veršur sagt at best er at seyšur lembur śti, men vešriš kann sjįlvandi eisini hava įvirkan į lambadeyša.
Umframt hetta kunnu eisini arvalig višurskifti hava įvirkan.


Sterilitet
Taš er bert sjįldan at taš eru lembingartrupulleikar orsakaš av steriliteti.
Misvųkstur į kynsgųgnum kann višfųra sterilitet.
Tųrvur į mineralum hevur stórar įvirkan, og tķ veršur tilrįtt at hava sleikisteinar til seyš. Tó skal minnast til, at sleikisteinar til neyt ikki skulu nżtast til seyš, tķ vandi er fyri kopareitran.
Grundin kann eisini finnast ķ bruna ella trongleika ķ forhśšini hjį brundinum.


Misvųkstur
Misvųkstur er sera sjįldsamur, og er serliga ķ samband viš lambadeyša.. Tį er talan sum oftast um beinvųkstur ella hjartafeil.
Yvir- ella undirbit er ręttuliga lętt at sķggja.
Opnan gana er trupul at sķggja, men sęst tį iš lambiš fęr mjólk, tķ mjólkin fer śt gjųgnum nęsarnar.
Ašrir misvųkstir eru nalva- ella lyskubrokkur.
Allir teir nevndu misvųkstirnir eru arvaligir.


Infektión
Kann geva tżšandi trupulleikar fyrstu vikurnar hjį lombum.
Nalvabruni kann vaksa (brokkur) orsakaš av bruna - ofta grund til stķvkrampa.
Diarré er sum oftast av smittu, bakterium ella virus.
Man eigur at tryggja sęr, at lambiš fęr nóg mikiš av mjólk, men tó ikki yvirfóšra..........


Stķvkrampi
Er ein sįrsjśka orsakaš av bakterium. Bakterian er vanliga ķ baktarmi (serliga hjį hesti). Sjśkan veršur ikki smittaš millum djór, men kemur śr jųršini. Tį iš sjśkan er upptikin ķ sįr, kann sįriš vaksa og gera sjįlva bakteriuna, sum śtskilir toksin, sum fremur sjśkuna. Tķskil eru djśp sįr og hovnašir limir serliga vandamikil til tķlķka smittu.


Kleyvsjśka
Vķsir seg viš at seyšurin byrjar at halta į einum ella fleir beinum, orsakaš av at jųrš, lortur o.a. treingir seg inn ķ kleyvarnar og gevur bruna. Hetta sęst ofta viš at seyšurin er so eymur ķ kleyvunum, at hann etur gras liggjandi ó knųunum.
Neyšugt er at skera kleyvarnar fyri at fįa hetta ķ ręttlag - og er hetta ręttuliga vanligt hjį seyši, sum hevur veriš leingi inni uttan av hava rųrt seg nóg mikiš, tvs. einki slit į kleyvunum.


Eygnabruni
Sjśkan er serliga hjį ungum seyši og er bruni ķ hornhindini. Sjśkan breišist skjótt, og er helst av stųvi, sterkum sólarljósi og av flugum. Sjįlvt um eygnabruni ikki er nųkur hóttandi sjśka, so kann hon hjįlpast viš eygnadropum ella sulfaevnum (penicillin).


Lungnabruni
Seyšurin vil ikki eta, fer burtur frį hinum seyšinum, hevur andaneyš, hostar illa.....
Deyšiligheitin er sera stór, og tķ veršur tilrįtt at geva penicillin.
Sjśkan er ofta orsakaš av vešurbroytingum (transport, flytan av seyši, vešurbroyting o.l.)


Mjólkafepur
Er sum oftast aftanį lembing orsakaš av ymiskum bakterium - ofta av sįri į jśšrinum.
Ęrin vil ofta standa viš ótryggum afturbeinum. Hevur ringan matarlist. Fepurn veksur. Jśšriš blķvur hoviš, heitt og eymt. Ofta doyr ęrin innan 24 tķmar, men um ęrin yvirlivir, so lękkar likamshitin aftur og matarlistin kemur aftur.
Neyšugt er at sproyta seyšin viš antibiotika ella sulfaevnum.
Sum oftast veršur frįrįtt at sleppa lombum undan ęr, sum hevur havt mjólkafepur.
 
Ķskoyti (mars 2009) frį Jens Ivan ķ Geršinum um mjólkafebur:

Mjųlkarfeburin sum tś hevur skriva um er uttan iva Jśgurbruniš(Mastitt) eftir symptominum at meta. Jśgurbruniš er vanligur har ķd ęrin verdur "hart" mjųlka, oftani tvķlemba. Tad i hendur er at jugurkanalin verdur standandi opin eftir at lombini hava sogi og ęrin fęr bakteriur inn i kanalina so sum streptococcus, staphylococcus og E.coli. oftani har ķ taš veršur lembt inni og smittupressi er hęgri kann hettar henda. Men taš er eisini gjųrligt at taš hendur śti um ęrin leggur seg nišur ķ t.d. skitna jųrš viš mykju ella ųšrum so sleppa bakteriunar beint inn ķ jśgri. Ęr vi einum lambi hevur minni press į jugri og fęr hon sjįldnari jśgurbrunaš men vert er at siga og sum tś eisini skrivar, jśgurbruniš kann standast av fysiskum skaša so sum arr ella opin sįr į jśgri. Fyribygjing er at hava reinar umstųdur og halda smittupressiš nišri. Er ęrin fongd av jśgurbruna veršur hettar vidgjųrt vid antibiotika. Lambi mį ikki faa mjųlk sum er fongt av tķ at hettar fųrur til at taš gerst mótstųšufųrt fyri antibiotika. annars er ikki tilrįšiligt at seta viš undan ęr viš jśgurbruna tķ at kanningar vķsa at jśgurbruni ķ stóran grad er arvaligt.

Mjólkarfebur er calsium mangul hjį ęrini ķ fųrur til at hon rętt og sętt smellur nidur ķ gólvi. oftani beint eftir lembing. Orsųkin til at ęrin kann faa mjólkarfebur er at honn t.d. hevur fingi nógv gott og calsium rķkt fóšur undan lembing og sķšani veršur hettar fóduri tikiš fra henni tį iš hon hevur lembt. Um hettar veršur hugt meira gjųlligari at so hendur taš at i kroppinum hjį ęrini veršur calsium framleitt natśrligani śr beinagrindini og ųšrum. fęr so ęrin rķkt calsium ķ fódrinum blivur kroppurin "dovin" og gevst at framleiša evni sjįlvur so tį ķ fóduri veršur tiki frį henni og hon lembur veršur hon ķ undirskotiš av calsium dettur nišur og fęst ikki upp at standa. veršur hon ikki višgjųrt skjótast gjųrligt ja so doyr hon. Vanligt er at sproyta flótandi calsium beint inn ķ lķvsęšrin į henni, hon reisur seg upp nęstan į stašnum. um ein ikki finnur nakaš ęšr(sum kann verša ringt at finna į seyši). so mį sproytast undir skinni, ęrin gerst eisini frķsk av tķ men tekur taš naka longriš tķ įšrenn hon kemur fyri seg aftur tķ at calsiumi ikki kemur beinleišis inni ķ blóši. višgerast ma nakra ferš afturat aftan į at ein sproytar fyrstu ferš. minnist ikki heilt hvussu oftani og hvussu stórt tķšarbil er ķmillum. hettar stendur alt į veglišingini į calsium skamtinum ķ ein fęr frį apotekinum. Rįšiligt er at um ein fęst viš lembing skal man eiga tilikt medisin ti taš mį berast skjótt at um ęrin er blivin sjuk. Fyribyrgjan av mjólkarfeburiš er at unngangad ov nógv Ca. ķ fóšrinum. Ca. er mest vanligt ķ feskum grasi tķ rokni eg viš at mjólkafebur ķ seyši ikki er so vanligur ķ Fųroyum tį iš ein hugsar um nęr ķ lembingartķšin er. Mjólkarfebur er meiri fóšur relateraš enn arvaligt.


Bendilormur
Hesin snśltari er ręttuliga vanligur hjį lombum. Bendilormurin er fleiri metrar og livir ķ tunntarminum. Sum ašrir bendilormar, so er snśltarin deildur ķ lišir, og ofta fara fleiri lišir śt viš skarninum. Lomb kunnu hava fleir bendilormar, men eldri seyšur er immunur.


Hśšsnśltari
Er ofta at sķggja hjį seyši, sum er leingi inni, t.d. heystlomb. Sjśkan er serliga um veturin.
Orsųkin er ein mida (Psoroptes), sum livir av flusi į hśšini. Hetta višfųrir ofta stóran skriša, og ger at hśšin storknar og sostatt missur seyšurin ullina. Sjśkan kann smitta illa.
Męlt veršur til at vaska allan seyšin, um man er komin fram til smittu.


Fųrilśs
Allir fųroyingar kenna hesar stóru lżs, sum hugna sęr ķ ullini. Fųrilśs er blóšsśgvandi, og um seyšur er hart raktur av hesum, kann hetta geva ómetaligan skriša, og višfųra at seyšurin als ikki trķvist.
Sjśkan smittar illa - og er lųtt at sleppa undan, um rętt veršur atboriš.
Męlt veršur til at vaska allan seyšin sum skjótast.



Sniðgivið og forritað hevur KREA
Mjólkavirkið Búnaðarmanna
KREA